Home Rubriche Notizie Cimbre DI BAIBAR VON PÈRNG SOINZ DI SÈLLN BODA HALTN HERT

DI BAIBAR VON PÈRNG SOINZ DI SÈLLN BODA HALTN HERT

87

An fintzta atz 2 von kristmånat in di saal von Marangonerie von Kastèll von Buonconsiglio iztase gehaltet dar trèff augelekk drinn in “Ren pinn zungmindarhaitn” a ziklo trèff pensàrt haltante kunt von stòregen zungmindarhaitn boda lem in ünsarne lentar, Ladinar, Möknar un Zimbarn. Zo reda übar “Baibar vo pèrge un baibar vo zungmindarhait: dar ruòl von baibar in di debln kamöüschaftn” soinda gest di Anna Simonati profesören vo aministratìf rècht in di Universitét vo Tria, di Anna Maria Trenti Kaufman, boda iz gest dirèktören von Kulturinstitut Lusérn un est konrdinatören von Komitàtt von Taütschan Zunginséln in Beleschlånt un di Michela Zucca, antropologa vorsitzaren vodar feroine Sherwood. Durchzovüara in trèff dar djornalìst un schraibar afgå vodar zungmindarhait azara Alidad Shiri, boda hatt kontàr da dramatesche situatziong von baibar afgåne haüt zo tage.
In trèff hatta genump toal da provintziàl asesören vor di gesunthait un di sotziàl politike, bohintarhait un famildja Stefania Segnana boda hatt untarstricht in grüntliche ruol von baibar vürzovüara di famildje, zügla di khindar un vürzovüra di traditziongen, ditza hèrta, ma no mearar in di lentar boda lem di zungmindarhaitn un di di lentar vo pèrge. Di Asesören hatt gedenkht in prodjèkt Co-living boda hatt azpe zil in sèll nèt zo lazza learn di lentar vo pèrge a tema disar boda steat starch ka hèrtz dar provintziàl Djunta.
In trèff di Anna Simonati hatt gedenkht ke ’z soinz di baibar boda håm vürgetrakk di “ekonomì vo pèrge” un vor ditza mangsa soin gehaltet “verletzlich ma nèt debl” un mang no soin “starch un haltn hert” un guat auzohalta bazta vürkhint.

Ditza hattz besteteget di Michela Zucca o boda hatt khött darzuar ke “gian vort von pèrng iz a questiong vo geslècht o” ’z soinz di baibar boda vortgian zo machase mearar frai vonar gesèllschaft boda schaffan di månnen. An lestn di Anna Maria Trenti Kaufman hatt khött ke möknar, ladinar un zimbarn lem in lentar vo pèrge un, siånka azza soin åndarst di ummaz von åndarn, håmsa alle gelebet in problèm vodar auzbåndarung: “In disa sotziàl organizatziong soinz gest di baibar boda håm vürgevüart di ekonomì von pèrng, håm gezüglt di khindar un vürgevüart di famildja. Di baibar soinz gest di eltarn uantze vor långa zait auz pa djar, soinz gest di baibar boda håm übartrakk di tradiztziongen un di zung in khindarn”.

Dramatisch daz sèll boda hatt kontart Alidad Shiri boda, åhevante zo khöda von soin sber viazo von Afghanistan zuar in Bleschlånt, hatt gedenkht daz sèll boda soin gest guat zo gebinna di baibar von djar 2000 vort sin in vorgånnate summar, da håm gemak studjàrn, arbatn un soin vortretar in parlamént un machan di pintarn o, pellar håmsa njånka gehatt an nåm, ma lai “baibe von” “tochtar von” “di muatar von”. Un haüt boda bidar di baibar soin nèt frai zo giana auz pa bege, z’arbata, zo studjara, da sber krise von sèll lånt, da groaz erme vånk inn daz earst vo alln di baibar boda mochan machan sachandar desperàrt.

Dar trèff iz khent gètt garade durch televisiong affon kanàl 642 TML un bart bidar khemmen gelatt seng in di tang boda khemmen.

Übarsetzt von Schaltarle vor di zung von Toalkamou vodar Zimbar Hoachebene
(Traduzione a cura dello Sportello linguistico della Magnifica Comunità degli Altipiani Cimbri)